Ağ kablolaması nedir?

Kablo, bir ağ cihazından diğerine bilgileri aktarmak için kullanılan fiziksel ortamdır. Yerel alan ağlarında kullanılan birkaç çeşit kablo vardır. Bir ağda bazen tek tip kablo kullanılırken bazen birden fazla çeşit kablo kullanılır. Kullanılacak kablo çeşidi ağın topolojisine, kullanılan protokollere ve ağın büyüklüğüne göre belirlenir. Başarılı ve sağlıklı çalışan bir ağ kurmanın yolu kablo çeşitlerini ve karakteristiklerini bilmekten ve anlamaktan geçer.

Unshielded Twisted Pair (UTP-korumasız sarmal çift) kablo nedir?

Twisted pair kablo korumalı ve korumasız olarak iki çeşittir. Unshielded Twisted Pair (UTP) en yaygın kullanılanıdır.

UTP kablonun kalitesi telefon standardından son derece hızlı kablolara kadar çeşitlilik gösterir. Kablo, kılıfın içindeki 4 çiftten oluşur. Her bir çift kablo, komşu çiftlerden ve etraftaki diğer elektronik cihazlardan meydana gelen parazitten kurtulmak için birbirlerine inch (2,540cm) başına farklı sayılarda sarmalanır. Inch (2,540cm) başına sarmal sayısı arttıkça veri iletişim hızı ve kablo maliyeti artar.EIA/TIA (Elektronic Industry Association/ Telecommunication Industry Association) UTP standartlarını 5 kategoride belirlemiştir.

Category 3 ve 5 için maksimum mesafe 100metredir. Günümüzde bakır üzerinden Gigabit (1Gbit/ 10Gbit)taşımak için daha üstün özelliklerde özellikle kayıpların minimize edilmesine yönelik Category 5 enhanced (Cat5e), Category 6 ve Category 7 kablolar pazara sunulmuştur.

Shielded Twisted Pair (STP-korumalı sarmal çift) kablo nedir?

UTP kablonun en büyük dezavantajı radyo ve elektrik frekans parazitlerine karşı dayanıksız olmasıdır. Shielded Twisted Pair (STP), elektriksel parazitlerin oluşturduğu çevre şartlarına dayanıklıdır. Token Ring topolojilerde sıklıkla kullanılır.

Coaxial kablo nedir?

Ortasında bakır bir iletken olan kablodur. Plastik tabaka bakır iletken ile metal örme arasında izolasyon sağlar. Metal örme; floransan ışıkları, motorlar ve diğer bilgisayarlardan oluşan parazitleri önlemeye yardımcı olur.

Coax kablonun tesisatı zor olmasına rağmen parazitlere karşı oldukça dayanıklıdır. Ayrıca Twisted Pair kablo ile karşılaştırıldığında daha uzun mesafelerde çalışır. İnce ve kalın olmak üzere iki tip coax kablo vardır. İnce (thin) coax kablo "thinnet" olarak da isimlendirilir. 10Base2, ince (thin) coax üzerinden Ethernet sinyallerinin taşınması şartlarını belirtir. Teorik olarak 10Base2 için yaklaşık maksimum mesafe 200metredir. Gerçekte ise 185metredir. Özellikle Linear Bus ağlarda yaygın olarak kullanılır. Kalın (thick) coax kablo ise "thicknet" olarak da isimlendirilir. 10Base5, kalın (thick) coax üzerinden Ethernet sinyallerinin taşınması şartlarını belirtir. 10Base5 için yaklaşık maksimum mesafe 500metredir. Kalın coax kablo ekstra plastik tabakaya sahiptir. Bu tabaka ortadaki bakır iletkeni nemden de korur. Linear Bus ağlarda uzun çalışma mesafesi nedeni ile tercih sebebidir. Kolay tesis edilememesi ve bükülememesi dezavantajdır. En yaygın kullanılan coax kablo konnektörü Bayone-Neill-Concelman (BNC)'dir. BNC için T-konnektör, barrel konnektör ve terminatör gibi farklı adaptörler vardır.

Fiber optik kablo nedir?

Fiber optik kablo, ortasında bir kaç kat koruyucu madde ile sarılmış cam olan kablodur. Elektronik sinyaller yerine elektriksel parazitlerin oluşmasını engelleyen ışık iletir. Işık iletimi, büyük miktarda elektrik parazitleri olan ortamlar için idealdir. Elektrik parazitlerinden etkilenmemesi, aydınlatma ve neme karşı dayanıklılığı özellikle çevre şartlarının ağır olduğu ortamlarda yerel alan ağı kurulumlarında sıklıkla kullanılmasını sağlamıştır. Fiber optik kablo, coax ve twisted pair kablolara göre daha uzun mesafelerde çalışabilir ve çok büyük miktarda bilgi taşıyabilir. Bilgi taşıma kapasitesi video konferans ve enteraktif servisler gibi hizmet çeşitliliğini artırır. Yerel alan ağlarında fiber optik kablo 10/100/155/1000Mbps taşımak amacı ile kullanılmaktadır. En çok kullanılan fiber optik kablo konnektörü ST konnektördür. ST konnektör, barrel tipi dediğimiz BNC konnektör benzeridir. SC konnektör yeni bir tiptir ve giderek daha fazla tercih edilmeye başlanmıştır. SC konnektör, kare yüzlüdür ve montajı daha kolaydır.

Kablosuz (wireless) LAN nedir?

Tüm ağlar kablolar ile kurulmaz. Bazıları kablosuz (wireless) olur. Workstataionlar, file serverlar veya hub ve swicthler arası kablosuz (wireless) haberleşme için lazer (laser), kızılötesi ışın demeti (infrared light beam) veya yüksek frekanslı radyo sinyalleri (high frequency radio signals) kullanılır. Kablosuz haberleşme için terminallerde data alma ve gönderme için sanki fiziksel olarak bağlıymış gibi transceiver/antenna kuruludur. Uzun mesafelerde kablosuz haberleşme için cep telefonu teknolojisi, mikrodalga iletişim veya uydu kullanılabilir. Kablosuz ağlar laptop bilgisayarların LAN erişimlerinde veya kablo tesisatının imkansız veya çok zor olduğu durumlarda binalar arası haberleşmede kullanılabilir. En bilinen kablosuz haberleşme yöntemleri şunlardır; line of sight ve scattered broadcast. Line of sight yönteminde iki transceiver/antenna birbirini görmek zorundadır ve bilgi yalnızca çizgi boyunca bir yönde gönderilir. Scattered broadcast yönteminde ise aynı anda aynı bilgi birden fazla yöne gönderilir.

Kablo tesisat rehberi

Her zaman ihtiyacınızdan fazla kablo kullanın ve pay bırakın.

Kabloları tesis ettikçe test edin. Kablolar hiç kullanılmamış olsalar bile sonradan sorunları tespit etmeniz ve çözmeniz zor olacaktır.

Kablolarınızı floransan lamba kutularından ve diğer elektriksel parazit kaynaklarından koruyun ve en az 3 feet (91,44cm) uzakta tutun.

Eğer kablolar yerden geçmek zorundaysa kablo koruyucuları ile kabloyu koruyun.

Kabloların her iki ucunu etiketleyin.

Kabloları aynı güzergahta toplu halde düzenli olarak tutabilmek için kablo bağı kullanın

Topoloji nedir ve fiziksel topolojiler nelerdir?

Bir ağın fiziksel topolojisi kabloların , bilgisayarların ve diğer çevre birimlerinin konfigürasyonunu belirtir. Fiziksel topoloji ve mantıksal topoloji birbirine karıştırılmamalıdır. Mantıksal topoloji workstationlar arası haberleşme metotlarıdır. Mantıksal topolojiler protokol bölümünde detaylandırılmıştır. Fiziksel topoloji kararını verirken maliyet, kullanılacak kablo metrajı, ağın büyümesi ve kablo tipi gibi parametreler incelenmelidir. Linear bus topolojide bir ağ kurmak en ucuz yöntemdir. Çünkü switch/hub kullanmanıza gerek yoktur. Linear bus topolojisinde daha az kablo kullanılır. Ancak yıldız topolojide ağın büyümesi yeni bir switch/hub ekleyerek kolayca yapılabilir. Twisted pair kablo en yoğun kullanılan kablodur. Diğer taraftan linear bus topolojisinde ağın her hangi bir noktasında oluşan bir kopma ağın tamamının çalışmamasına sebep olur.

Fiziksel topolojiler şunlardır:

Linear Bus:Linear bus topolojisinde bir kablo boyunca tüm terminallerin (file serverlar, worstationlar ve diğer çevre birimleri) doğrusal lineer kabloya bağlanmasıdır. Ethernet ve Local Talk ağlarda kullanılır.

Linear Bus topolojisini en büyük avantajı bilgisayarların ve diğer çevre birimlerinin kolayca bağlanabilmesi ve daha az kablo kullanılmasıdır. Ayrıca switch veya hub kullanılmaz. Diğer taraftan en büyük dezavantajları ise; ana kabloda oluşan bir kopmanın tüm ağın çalışmasını engellemesi, omurga kablonun her iki ucunda sonlandırıcılar gerekmesi, tüm ağ çalışmadığında problemi tespit etmenin zor olması dır. Bu nedenle büyük bir ağda komple çözüm olarak kullanılması makul değildir.

Yıldız (Star):Yıldız topolojide her bir terminal (file serverlar, worstationlar ve diğer çevre birimleri) switch veya hub'a direk olarak bağlanır. Veri hedef adresine gitmek için switch veya hub'dan geçer. Switch veya hub ağın tüm fonksiyonlarını yönetir ve kontrol eder. Ayrıca ağda bir tekrarlayıcı/sinyal güçlendirici (repeater) gibi de çalışır. Yıldız topolojide yoğun olarak UTP/STP kablo kullanılır. Coax kablo ve fiber optik kablo da kullanıldığı olur.

En büyük avantajları tesisi ve kablolamasının çok kolay olmasıdır. Ayrıca ağdan bir terminalin çıkarılması veya eklenmesi ağın tamamını etkilemez. Problemlerin tespiti çok kolaydır. Diğer taraftan linear bus topolojisi ile karşılaştırıldığında daha fazla kablo kullanılır. Herhangi bir switch veya hub'da problem arıza olması durumunda portlarına bağlı terminallerin ağ ile haberleşmesi kesilir. Switch veya hub yatırımından dolayı Linear Bus topolojine göre daha pahalıdır. Ethernet ve Local Talk ağlarda kullanılır. Token Ring ağlar için yıldız topolojiye benzer Star-Wired Ring kullanılır.

Star-Wired Ring:Token Ring ağlarda kullanılır. Görünüş olarak yıldız topoloji gibidir. Ancak Multistation Access Unit (MAU) kendi içinde Token Ring ağın yapısı gereği halka (ring) yapısı vardır. Token Ring yapıda bir bilgi tüm bilgisayarları bir halkanın çevresini dönerek hedef adrese ulaşır.

Ağaç (Tree):Ağaç topolojisi Linear Bus ve yıldız topolojilerinin karakteristiklerini birleştirir. Linear Bus omurga üzerinde yıldız topolojide bilgisayarlardan oluşur. Varolan bir ağın genişletilmesinde sıklıkla kullanılır.

Ağaç topolojilerde 5-4-3 kuralı vardır. Nedir bu kural? Ethernet protokolü 5-4-3 kuralıdır. Bir sinyal gönderildiğinde belli bir süre içinde ağın parçalarına ulaşır. Her bir switch/hub veya repeater sinyalin ulaşma süresine nispeten çok küçük bir zaman dilimi daha ekler. Ağdaki iki terminal (file serverlar, worstationlar ve diğer çevre birimleri) arasında maksimum 5 segment ve 4 repeaters/switches/hubs ve eğer coax kablo kullanılmışsa sadece 3 trunk segment olabilir.
Eğer ağ uçtan uca komple fiber optik kablo ile tesis edilmiş ise veya omurgada fiber optik kablo ve UTP kablolama ile karma tesis edilmiş ise kural 7-6-5 olarak revize edilir.

Neden kablolama ve kablolama ürünleri nelerdir?

Eğer bir yerel alan ağı kurmak istiyorsanız kablosuz iletişim alternatifinin dışında kablolama yapmanız zaruridir. Zira günümüz yerel alan ağı teknolojilerinde kablo üzerinden kurulan ağlar kablosuzlara göre daha yüksek bant genişliği ve performans sğlamaktadır.

Data kablolaması yapmak için en temel ürün ister UTP ister STP isterseniz fiber olsun kablonun kendisidir. İstenilen performansa göre Cat5E ve üzerinde kablolalar kullanılmaktadır. Diğer taraftan kablonun her iki ucunun sonlandırılması gerekmektedir. Data kablosu, bir ucu düzeni sağlamak için kullanılan kabinetlerin içine yerleştirilecek patchpanellerde diğer ucu da data prizlerinde olacak şekilde sonladırılır. Diğer taraftan fiber optik kablo için de benzer uygulamalar vardır.

Data kablolamasının yanısıra telefon tesisatı kablolaması için de yukarıda açıklamalarını yapmış olduğumuz kablolardan kullanılmalı ve kroneler veya patchpaneller üzerinde sonlandırılmalıdırlar.